Ciążą pozamaciczną nazywa się ciążę, która zagnieździła się w innym miejscu niż macica. Ciąża pozamaciczna dotyczy takich miejsc, jak: jajowód (w 97%), jama brzuszna (1,4%), jajnik (0,2%), szyjka macicy (0,2%). Występowanie ciąży pozamacicznej w ogólnej populacji ciężarnych wynosi 2%. Wystąpienie ciąży pozamacicznej u kobiety jest stanem zagrożenia życia - ze względu na możliwość pęknięcia narządu, w jaki wszczepiła się ciąża, co w konsekwencji może spowodować wstrząs krwotoczny.

Dlaczego zarodek wszczepia się w miejsce inne, niż macica? Niestety czasem zdarza się to u zdrowej kobiety bez powodu. Do najczęstszych czynników ryzyka ciąży poozamacicznej należą:

  • przebyte zapalenia miednicy mniejszej - które powodują zrosty i zaburzenia w ruchach perystaltycznych jajowodów - w konsekwencji zapłodniona komórka jajowa nie może swobodnie w odpowiednim czasie dotrzeć do macicy i implantuje się w miejscu, w jakim aktualnie się znajduje
  • zakażenia chlamydiami - w wyniku zmian zapalnych dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej jajowodu, co objawia się zlepianiem jej fałdów - formowaniem zrostów - chlamydie powodują 2-krotny wzrost ryzyka wystąpienia ciąży ektopowej
  • operacja jajowodów - również mogą powstawać zrosty
  • przebyta ciąża pozamaciczna związana z operacyjnym usunięciem zarodka - zwiększa ryzyko wystąpienia kolejnej ciąży pozamacicznej 10-krotnie
  • leczenie technikami wspomaganego rozrodu - bywa, iż na dwa lub trzy wszczepione zarodki jeden z nich umiejscawia się pozamacicznie
  • stosowanie kształtki wewnątrzmacicznej zawierającej progesteron
  • czasem powodem jest zły rozwój zarodka już od chwili poczęcia, który determinuje nieprawidłowe miejsce zagnieżdżenia

Jakie są objawy które mogą sugerować ciążę pozamaciczną?

Kobieta z niepękniętą ciążą pozamaciczną czuje się tak samo, jak kobieta z ciążą prawidłową - test ciążowy dał wynik pozytywny, ponieważ stężenie betaHCG w krwi początkowo jest tak samo wykrywalne w każdej ciąży. Tak samo może odczuwać senność, nudności czy tkliwość piersi. Niestety po 3 tygodniu ciąży mogą pojawić się już objawy patologiczne sugerujące, że z ciążą jest coś nie tak:

  • krwawienie przypominające opóźnione krwawienie miesiączkowe
  • silny ból podbrzusza
  • krwawienie może nie wystąpić, ale mogąpojawić się objawy wstrząsu: bardzo silny ból brzucha, blada, zimna i spocona skóra, szybkie tętno, spadające ciśnienie krwi, oczuwalny silny niepokój - są to objawy pękniętej ciąży pozamacicznej, gdy krwawienie jest wewnętrzne, jest to STAN ZAGRAŻAJĄCY ŻYCIU

Jak można być pewnym że to ciąża pozamaciczna?

Najważniejsze jest ustalenie jeszcze przed ciążą, czy jest się w grupie ryzyka wystąpienia ciąży ektopowej - wtedy po zajściu w ciążę robi się szybką diagnostykę, aby zapobiec komplikacjom ewentualej ciąży pozamacicznej.

Diadnostyka polega na wykonaniu USG przezpochwowego stwierdzającego obecność zarodka w jamie macicy, a także na kilkakrotnym badaniu poziomu hormonów: betaHCG, progesteronu, estradiolu (bada się to, w jaki sposób zmieniają się poziomy hormonów w ciągu kilku dni). Gdy brak jest pewności co do diagnozy, robi się również laparoskopię, w czasie której ogląda się jajowody w poszukiwaniu specyficznych objawów.

Jak się to leczy?

Niestety, ciąża pozamaciczna nie może rozwijać się prawidłowo, i pękając uszkadza miejsce, w którym rosła (jajowód, jajnik, szyjka macicy lub inny narząd). Uszkodzenie może doprowadzić do zaniku funkcji, jaką ten narząd powinien pełnić. Gdy dojdzie do wstrząsu krwotocznego, czasem jedynym ratunkiem dla życia kobiety jest wycięcie jej narządów rodnych, a to zawsze jest ogromną tragedią dla całej rodziny. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie takiej ciąży i usunięcie jej.

Jest kilka metod prowadzących do wyleczenia ciąży ektopowej:

  1. Postępowanie wyczekujące - po zdiagnozowaniu wczesnej ciąży pozamacicznej w jajowodzie, która nie daje objawów, można czekać na samoistne poronienie ciąży - dzieje się tak w 70% przypadków. Najważniejsza jest stała obserwacja ciąży wykluczająca przegapienie ciężkich powikłań. Takie postępowanie w 70% oszczędza kobiecie leczenia chirurgicznego jajowodu i jego konsekwencji. W pozostałych 30%$ należy wprowadzić inną metodę leczenia:
  2. Leczenie farmakologiczne - dość rzadko stosowane, prowadzone, gdy leczenie laparoskopowe jest niemożliwe z przyczyn medycznych. Leczenie farmakologiczne powoduje mniejsze uszkodzenie jajowodu i zachowuje w pełni jego funcje. Podanie odpowiedniego leku powoduje obumarcie i poronienie zarodka.
  3. Leczenie chirurgiczne - może być wykonane drogą laparoskopową lub przez otwarcie powłok brzusznych - leczenie to polega na wycięciu zarodka oszczędzając narząd w którym się zagnieżdził. Niestety w przypadku pęknięcia ciąży może wystąpić konieczność usunięcia ciąży razem z narządem.

Co się dzieje z płodnością po przebytej ciąży pozamacicznej?

Płodność po ciąży pozamacicznej, jeżeli nie dokonano radykalnej operacji usunięcia narządów rodnych, pozostaje niezmieniona. Wzrasta ryzyko wystąpienia kolejnej ciąży pozamacicznej, należy być tego świadomym, planować poczęcie razem z lekarzem ginekologiem i wcześnie po rozpoznaniu ciąży udać się na pierwszą wizytę potwierdzającą poczęcie.