Cięcie cesarskie jest operacją chirurgiczną polegającą na otwarciu powłok brzusznych i wydobyciu płodu tą drogą. Cięcia cesarskie zastąpiły niebezpieczne operacie położnicze (obroty wewnętrzne, poród kleszczowy), dzięki czemu ograniczyły śmiertelność noworodków w przypadku komplikacji porodowych. Poród drogą cięcia cesarskiego wykorzystywany jest w stanach zagrożenia życia i zdrowia matki oraz dziecka.

Oto lista wskazań do cięcia cesarskiego:

1. Wskazania bezwzględne (bezdyskusyjne) przed rozpoczęciem czynności porodowej - planowe cięcie cesarskie:

  • długotrwałe niedotlenienie płodu zagrażające jego życiu - nieprawidłowy zapis KTG
  • nieprawidłowa budowa miednicy kostnej - zbyt mała miednica w stosunku do główki płodu - płód się nie zmieści (tzw. niewspółmierność porodowa)
  • łożysko przodujące
  • przedwczesne odklejenie łożyska
  • położenie poprzeczne płodu
  • stan zagrożenia życia matki, jakim jest rzucawka
  • wyłuszczenie mięśniaków śródściennych
  • przebyte cięcie cesarskie metodą klasyczną
  • podwyższone ryzyko porodu naturalnego dla matki i dziecka spowodowane chorobą przewlekłą matki

2. Wskazania bezwzględne (bezdyskusyjne) w trakcie porodu - nagłe cięcie cesarskie

  • brak postępu porodu
  • wypadnięcie pępowiny (ryzyko uduszenia dziecka)
  • położenie poprzeczne płodu po pęknięciu pęcherza płodowego (ryzyko pęknięcia macicy)
  • nieprawidłowe ustawienia główki hamujące przebieg porodu
  • zagrażające lub dokonane pęknięcie macicy
  • poród predwczesny w położeniu miednicowym

3. Wskazania względne (do rozważenia przez lekarza) przed rozpoczęciem czynności porodowej - cięcie cesarskie planowe:

  • nieprawidłowe KTG
  • ciąża wysokiego ryzyka z niejasną sytuacją płodu
  • stan po kilkuletnim leczeniu bezpłodności, zapłodnienie in vitro
  • przyczyny pozapołożnicze

4. Wskazania względne (do rozważenia przez lekarza) w trakcie porodu - cięcie cesarskie z przyczyn nagłych:

  • przedłużająca się faza rozwierania
  • gorączka rodzącej (wskazująca na wstępujące zakażenie prawdopodonie od macicy)
  • osłabienie czynności skurczowej macicy

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne nie rekomenduje wykonywania cięć cesarskich na życzenie pacjentki bez obecności wskazań medycznych. Wykonanie przez lekarza cięcia cesarskiego bez wskazań medycznych jest uważane za błąd w sztuce lekarskiej.

Ostatnio znacznie wzrosła liczba cięć cesarskich wykonywanych na życzenie pacjentki. Głównym powodem podejmowania takiej decyzji jest lęk przed porodem. Nad tym lękiem można zapanować, często wynika on z niewiedzy i z opinii koleżanek, które miały nieprzyjemne wspomnienia związane z porodem. Jeżeli jesteś w ciąży, a panicznie boisz się porodu, polecam Ci zajęcia w szkole rodzenia - poznanie “wroga” i oswojenie tego lęku są najlepszym wyjściem z sytuacji.

Najczęstszym tłumaczeniem osób preferujących cięcie cesarskie na życzenie jest “wolny wybór jednej z dostępnych metod”. Kobiety wyobrażają sobie, że położą je na stole, znieczulą, wyjmą dziecko i po bólu. Tutaj niestety ból dopiero się rozpoczyna.

Cięcie cesarskie wykonywane z przyczyn medycznych ratuje życie i zdrowie, jednak jak każda operacja niesie ze sobą zwiększone ryzyko zarówno dla matki jak i dla dziecka. W przypadku cięcia cesarskiego na życzenie - nie służy ono ratowaniu życia, a naraża na niepotrzebne komplikacje.

Powikłania po cięciu cesarskim - ze strony matki:

  • zgon występuje 2-4 x częściej niż po porodzie fizjologicznym (1:5000 cięć cesarkich)
  • zwiększone ryzyko krwawień i krwotoków
  • wysokie ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo - zatorowej
  • ryzyko wystąpienia niedrożności porażennej jelit
  • ryzyko wystąpienia zakrzepicy żył
  • zwiększone narażenie na zakażenia
  • zwiększone ryzyko zatoru tętnicy płucnej
  • wszczepienie endometriozy do rany (gdy pacjentka chorowała na nią dotychczas)

Powikłania po cięciu cesarskim - ze strony noworodka:

  • zwiększone ryzyko zachłystowego zapalenia płuc i innych nieswoistych chorób dróg oddechowych
  • wzrost ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 1 już w dzieciństwie
  • trudności w przystosowaniu noworodka do życia pozamacicznego
  • mniejsza punktacja w skali Apgar

Pełna lista powikłań po cięciu cesarskim znajduje się na zgodzie na zabieg, jaką każda pacjentka przed przebyciem tej operacji musi podpisać.

Porównanie porodu drogami natury (DSN) i przez cięcie cesarskie (C.C.)

  1. Czas trwania: DSN: 8-18 godzin; C.C.: 10-40 minut
  2. Poziom bolesności samego porodu: DSN: średni/wysoki; C.C.: niski
  3. Walka z bólem: DSN: metody naturalne, oddychanie, leki przeciwbólowe, znieczylenie zewnątrzoponwe; C.C.: znieczulenie podpajęczynówkowe lub ogólne
  4. Możliwość porodu rodzinnego: DSN: tak; C.C.: nie
  5. Rana poporodowa: DSN: tylko jeżeli wykonano nacięcie - rana krocza - około 4 cm; C.C.: rana podbrzusza - pozioma lub pionowa - 9 - 14 cm
  6. Bolesność po porodzie: DSN: bolesność rany po nacięciu krocza (jeśli jest) - 2-3 dni, występują skurcze zwijające macicę do pierwotnych rozmiarów, ból nie wymaga stosowania leków przeciwbólowych; C.C.: silny ból rany pooperacyjnej i całego podbrzusza - pierwszy tydzień, występują skurcze zwijające macicę do pierwotnych rozmiarów, ból wymaga podawania silnych leków przeciwbólowych
  7. Powrót do sprawności: DSN: pierwsze 3 godziny - pacjentka chodzi, może zająć się dzieckiem, najpóźniej po 6-8 godzinach samodzielnie oddaje mocz; C.C.: pierwsze 12-24 godziny - leżenie w łóżku (w zależności od rodzaju znieczulenia) całkowita zależność od pomocy, po 24 godzinach pierwsze kroki przy łóżku, po wstaniu z łóżka usuwany jest cewnik z pęcherza moczowego, ból podbrzusza i ciągnięcie szwów utrudniają normalne funkcjonowanie przed kilka najbliższych dni
  8. Rozpoczęcie laktacji: DSN: już podczas porodu (odruch z wydzielania oksytocyny); C.C.: w ciągu 24-48 godzin po porodzie (opóźnione wydzielanie oksytocyny)
  9. Powikłania przy następnym porodzie: DSN: brak/takie samo jak przy pierwszym; C.C.: ryzyko rozejścia blizny i pęknięcia macicy, ryzyko kolejnego cięcia cesarskiego
  10. Ryzyko zgonu matki: DSN: 1:20000 porodów; C.C.: 1:5000 cięć cesarskich

Poród jest przeżyciem bolesnym, tu nie ma żadnych wątpliwości, ale jest to przeżycie wyjątkowe i niepowtarzalne. Kobiety, które urodziły swoje dziecko i dostały je w ramiona wiedzą, że je bolało, ale zapominają o tym bólu w jednej chwili. Są sposoby radzenia sobie z bólem porodowym, metody te są coraz bardziej skuteczne.

Podjęcie decyzji dotyczącej drogi porodu metodą cięcia cesarskiego powinno zostawić się lekarzowi prowadzącemu ciążę oraz będącemu przy porodzie.