Kalendarz osiągnięć psychoruchowych to przybliżony schemat rozwoju niemowlęcia. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie i nie można co do dnia ustalić, kiedy osiągnie daną umiejętność. Kalendarz stworzyli pediatrzy, aby orientować się co po czym następuje i mniej więcej w jakim okresie powinno się pojawić. Dopiero duże opóźnienie wykonywania danej umiejętności połączone z innymi objawami neurologicznymi sugeruje nieprawidłowości w rozwoju dziecko.

Rozwój dziecka opiera się na trzech zasadach:

  1. najpierw rozwija się góra, później dół ciała – dziecko najpierw podnosi główkę, manipuluje rączkami, a potem siada i chodzi
  2. od tułowia do kończyn – niemowlę zaczyna używać całych rąk, dopiero potem dłoni, a na samym końcu umie manipulować paluszkami
  3. zaczyna od czynności prostych, aby po czasie przejść do skomplikowanych umiejętności

Oto szczegółowy rozwój noworodka i niemowlęcia w poszczególnych miesiącach – schemat dotyczy dzieci urodzonych w terminie porodu:

miesiąc 1

leżąc na brzuchu przekręca główkę na bok, zaciska piąstkę na podawanym palcu, reaguje na dźwięki

miesiąc 2

leżąc na brzuszku podnosi główkę, uśmiecha się w odpowiedzi na gest, śledzi wzrokiem przesuwający się jaskrawy przedmiot, wydaje dżwięcki, otwiera pięści, umie złączyć obie dłonie, wydaje nowe dźwięki (”gruchanie”),

miesiąc 3

trzyma prosto główkę,  utrzymuje przedmiot w dłoni,  uśmiecha się spontanicznie, rozpoznaje znajome twarze, przygląda się przedmiotom, śmieje się, gaworzy i wydaje spółgłoski

miesiąc 4

umie siedzieć podparte poduszkami, sięga po przedmioty, ogląda swoje rączki, śmieje się głośno, rozpoznaje głos rodziców, nieufne wobec obcych

miesiąc 5

pociągane za ręce do siadu ładnie trzyma głowę i siada, obraca się z pleców na boki i z brzuszka na plecki, wyciąga ręce po zabawki, samo chwyta przedmioty, przekłada zabawki z ręki do ręki, piszczy z radości, może potrafi pełzać, uśmiecha się do swojego odbicia w lustrze, podwaja swoją masę urodzeniową,

miesiąc 6

siedzi trzymając się, gaworzy i imituje dźwięki, bawi się swoimi nogami, pojawiają się pierwsze ząbki, leżąc na brzuszku podnosi swój ciężar na rączkach, lokalizuje dźwięki, zaczyna bać się obcych

miesiąc 7

potrafi siedzieć samo bez podparcia (krótko), na pewno już pełza do tyłu

miesiąc 8

ładnie siedzi samo bez podparcia, pełza do przodu, samo je herbatnik, lubi zabawę w “a kuku!”, może już zacząć powtarzać ba-ba, ta-ta, potrafi skinąć/mrugnąć, świadomie opiera się odebraniu zabawki, klaszcze w dłonie, potrafi chwytać za pomocą kciuka i innego palca, regularnie okazuje strach przed obcymi

miesiąc 9

reaguje na swoje imię, pewnie siedzi, próbuje wstawać przy podtrzymywaniu, raczkuje, umie włożyć stopę do buzi, rozumie „no-no”

miesiąc 10

próbuje chodzić trzymając się poręczy, wyjmuje klocki z pudełka, rozumie proste polecenia: daj, weź, samo pije z butli, pokazuje paluszkiem, ciągnie za obrus żeby coś do siebie przybliżyć, ma tzw. chwyt pęsetowy (za pomocą kciuka i palca wskazującego), mówi i rozumie w prawidłowym kontekście „ma-ma” i „ta-ta”

miesiąc 11

chodzi podtrzymywane za rączki, mówi: mama, tata, podnosi zabawki kucając, wyraża konkretne życzenia

miesiąc 12

wypowiada proste słowa (4-10 różnych słów w prawidłowym kontekście), zwykle ma 6 zębów, chodzi trzymane za jedną rękę, podaje przedmiot do ręki, bywa przekorne, okazuje emocje (jak przywiązanie, sympatia), próbuje budować wieżę z dwóch klocków, potraja swoją masę urodzeniową