Nacięcie krocza przy porodzie czy konieczne w każdym przypadku?
Nacięcie krocza przy porodzie nie jest konieczne w każdym przypadku. Według zaleceń WHO wykonuje się je jedynie wtedy, gdy istnieją wyraźne wskazania medyczne i dotyczy to około 5 do 20 procent porodów, co oznacza, że rutynowe nacinanie nie jest uzasadnione [1].
Czym jest nacięcie krocza?
Episiotomia to kontrolowane przecięcie skóry, błony śluzowej i wybranych mięśni krocza w obszarze między pochwą a odbytem wykonywane podczas II okresu porodu [1][2].
Standardowy opis zabiegu obejmuje przecięcie tkanek nożyczkami na szczycie skurczu, kiedy krocze jest najbardziej napięte przez napierającą główkę dziecka, co ogranicza uraz i krwawienie [1][5].
Cięcie prowadzi się zwykle pod kątem około 45 stopni i obejmuje m.in. mięsień opuszkowo gąbczasty oraz mięsień poprzeczny powierzchowny, dzięki czemu uzyskuje się odpowiednie poszerzenie ujścia pochwy [4][7].
Dlaczego wykonuje się episiotomię?
Głównym celem zabiegu jest ochrona przed niekontrolowanym pęknięciem krocza, ułatwienie przejścia główki dziecka przez kanał rodny oraz ograniczenie ryzyka uszkodzenia mięśnia zwieracza odbytu [2][3].
Czy nacięcie krocza jest konieczne w każdym porodzie?
Nie. Eksperci WHO szacują, że medycznie uzasadnione wskazania do nacięcia występują u 5 do 20 procent rodzących, co potwierdza, że nie jest to procedura obowiązkowa ani rutynowa [1].
Nowsze analizy wskazują, że rutynowa episiotomia nie zapobiega rozluźnieniu pochwy ani osłabieniu mięśni dna miednicy oraz może zwiększać ryzyko powikłań w kolejnych porodach i obniżać jakość życia po porodzie, dlatego jej stosowanie powinno być restrykcyjnie limitowane do uzasadnionych sytuacji klinicznych [7][8].
Warto też pamiętać, że poród bez nacięcia najczęściej kończy się krocze bez obrażeń lub z pęknięciem I stopnia, natomiast samo nacięcie odpowiada urazowi II stopnia w klasyfikacji pęknięć [10].
Kiedy nacięcie krocza jest konieczne?
Wskazania medyczne obejmują sytuacje, w których szybkie i kontrolowane poszerzenie ujścia pochwy poprawia bezpieczeństwo matki lub dziecka [1][6]:
- ułożenie pośladkowe płodu [1][6]
- dystocja barkowa [1][6]
- zagrażające życiu wahania tętna dziecka [1][6]
- konieczność użycia kleszczy lub próżnociągu [1][6]
- potrzeba szybkiego zakończenia porodu z powodu niedotlenienia płodu [1][6]
- sztywne, niepoddające się rozciągnięciu tkanki krocza [1][6]
- podejrzenie makrosomii, czyli duża masa urodzeniowa dziecka [1][6]
Jak przebiega zabieg krok po kroku?
Zabieg jest wykonywany w II okresie porodu, na szczycie skurczu, kiedy tkanki krocza są napięte, co ogranicza dolegliwości i krwawienie [1][5].
Operator nacina tkanki nożyczkami, prowadząc cięcie pod kątem około 45 stopni, co ma znaczenie dla kierunku rozchodzenia się sił w tkankach i ochrony zwieracza odbytu [4][7].
Przecinane są kolejno: skóra krocza, błona śluzowa pochwy i włókna mięśniowe, najczęściej mięsień opuszkowo gąbczasty i mięsień poprzeczny powierzchowny [4][5][7].
Po urodzeniu dziecka i łożyska zakłada się szwy warstwowo najpierw na mięśnie, następnie na tkanki powierzchowne, zwykle materiałem wchłanialnym niewymagającym usunięcia co przyspiesza gojenie i zmniejsza ryzyko infekcji [4].
Czy zabieg boli i jak wygląda znieczulenie?
Standardowo stosuje się znieczulenie miejscowe, a nacięcie wykonuje się na szczycie skurczu, dzięki czemu zabieg nie powinien boleć [6][7].
W razie potrzeby podczas szycia możliwe jest dodatkowe znieczulenie miejscowe, tak aby zapewnić komfort i precyzję zeszycia tkanek [4].
Jakie są rodzaje nacięć i które wybiera się najczęściej?
Najczęściej wykonuje się nacięcie boczne lub boczno środkowe prowadzone pod kątem od spoidła tylnego, co ogranicza ryzyko uszkodzenia zwieracza odbytu [6].
Nacięcie pośrodkowe stosuje się rzadko, ponieważ wiąże się z większym ryzykiem pęknięcia w kierunku odbytu i urazu zwieracza [6].
Ile episiotomii wykonuje się obecnie i u kogo najczęściej?
Nacięcie krocza pozostaje jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów chirurgicznych w trakcie porodu drogami natury, a największy odsetek dotyczy pierworódek, co wynika z niepoddających się rozciągnięciu tkanek i wskazań nagłych [7].
Jakie są możliwe konsekwencje i kontrowersje?
Tradycyjnie uważano, że episiotomia chroni przed rozerwaniem tkanek i zapobiega obniżeniu narządów miednicy, jednak współczesne dane temu przeczą i podkreślają ryzyko powikłań podczas kolejnych porodów oraz brak ochronnego efektu wobec napięcia mięśni dna miednicy [7][8].
Dodatkowo opisywane jest obniżenie jakości życia części kobiet po zabiegu, co wzmacnia potrzebę ograniczenia nacięcia do ściśle określonych wskazań [7][8].
Czego unikać w II okresie porodu?
Uciskanie, rozciąganie, masowanie lub manipulowanie tkankami pochwy i krocza w czasie parcia jest uznawane za błąd, ponieważ nasila przekrwienie i sprzyja dodatkowym pęknięciom oraz pogarsza wynik tkanek krocza [4].
Co robić, aby zmniejszyć ryzyko nacięcia krocza?
Profilaktyka obejmuje regularne ćwiczenia mięśni Kegla, rozpoczęcie masażu krocza od II trymestru ciąży, rozważenie porodu w wodzie, przyjmowanie pozycji wertykalnych w fazie parcia oraz ścisłą współpracę z położną i lekarzem [8].
Jak wygląda szycie i gojenie po zabiegu?
Po porodzie tkanki są zszywane warstwowo z użyciem materiału wchłanialnego co ma na celu przywrócenie integralności struktur krocza oraz ograniczenie ryzyka infekcji i dolegliwości bólowych w połogu [4].
Skąd czerpać rzetelną wiedzę o episiotomii?
Polskie poradniki medyczne i materiały edukacyjne porządkują informacje o wskazaniach, przebiegu oraz rekonwalescencji po nacięciu krocza, podkreślając rolę świadomej zgody i indywidualizacji decyzji klinicznych w oparciu o aktualne dowody [9].
Podsumowanie: czy nacięcie krocza przy porodzie jest konieczne?
Czy konieczne jest zawsze nacięcie krocza przy porodzie Nie. Zabieg ma konkretne cele i jasno określone wskazania, lecz według WHO dotyczy mniejszości porodów. Wykonuje się go w sposób kontrolowany, pod znieczuleniem, z zachowaniem techniki minimalizującej uraz oraz z warstwowym szyciem po porodzie. Aktualne rekomendacje odchodzą od rutynowego nacinania na rzecz selektywnego podejścia, profilaktyki, właściwej opieki w II okresie porodu i pozycji wspierających fizjologię narodzin [1][4][6][7][8][10].
Źródła:
- https://www.fizjomama.pl/co-leczymy/problemy-w-ciazy-porodzie-pologu/naciecie-krocza-episiotomia/ [1]
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Naci%C4%99cie_krocza [2]
- https://www.blizejciebie.pl/poradnik/wpis/naciecie-krocza-podczas-porodu-gojenie-blizna-i-jak-uniknac-naciecia-krocza [3]
- https://pelvicare.pl/Naciecie-krocza-podczas-porodu-czyli-epizjotomia-blog-pol-1726570864.html [4]
- https://gdzierodzic.info/bazawiedzy/naciecie-krocza-co-musisz-wiedziec/ [5]
- https://admed.org.pl/blog/naciecie-krocza-podczas-porodu-%E2%80%93-kiedy-jest-konieczne-i-co-warto-o-nim-wiedziec [6]
- https://porody.medicover.pl/poradnik/naciecie-krocza/ [7]
- https://www.doz.pl/czytelnia/a16356-Nacinanie_krocza__kontrowersje_wokol_rutynowego_nacinania_krocza_podczas_porodu [8]
- https://meavita.pl/episiotomia-czyli-naciecie-krocza/ [9]
- https://rodzicpoludzku.pl/wp-content/uploads/2008/10/naciecie_koniecznosc_czy_rutyna2010-1.pdf [10]
Zespół Porady-Poloznej.pl tworzą położne, lekarze i specjaliści, których łączy pasja niesienia wsparcia kobietom i rodzinom na każdym etapie życia. Łączymy empatię z rzetelną wiedzą, oferując praktyczne porady, inspiracje i aktualne treści tworzone we współpracy z ekspertami. Naszą misją jest budowanie przestrzeni pełnej zrozumienia, troski i partnerskiego podejścia – by każda osoba poczuła się wysłuchana i zaopiekowana.