Położenie płodu w macicy to z definicji stosunek osi ciała dziecka do osi długiej macicy z uwzględnieniem części przodującej. Osie te mogą się pokrywać lub przecinać pod dowolnym kątem.

Do mniej więcej 30 tygodnia ciąży dziecko ułożone jest w macicy dowolnie - ma dużo miejsca i może robić fikołki w zależności od swojej aktywności. W okolicy 32-34 tygodnia ciąży, gdy zaczyna robić się ciasno, ustawia się się w macicy w taki sposób, w jaki zamierza się rodzić. Wyodrębnia się:

  1. położenie podłużne główkowe - gdy maleństwo układa się główką w dół (dotyczy ponad 94% porodów)
  2. położenie podłużnie miednicowe - inaczej nazywane pośladkowym, gdy bliżej wyjścia znajdują się pośladki (dotyczy 3% porodów, w tym porodów przedwczesnych )
  3. położenia poprzeczne - gdy dziecko rozciągnięte jest od prawej do lewej - w poprzek brzucha (1% porodów)
  4. położenia skośne - gdy nie jest to żadne z wyżej wymienionych (1% porodów)

Sposób porodu zależy w pierwszej kolejności od położenia płodu.

Dziecko ułożone główkowo będzie miało najmniej problemów z wyjściem, ponieważ położenie to jest najbardziej fizjologiczne. Objawy położenia podłużnego główkowego po 34 tygodniu:

  • dziecko kopie nóżkami po Twoich żebrach
  • serduszko dziecka można wysłuchać w miejscu na Twoim brzuchu poniżej pępka
  • wyraźny obraz w USG położenia główkowego

Przy położeniu pośladkowym poród jest możliwy, ale jego przebieg jest ciężki, najczęstszym rozwiązaniem dla kobiety jest więc cięcie cesarskie. Odstępstwem od reguły są kobiety, które już wcześniej rodziły - u nich szanse na poród nieskomplikowany drogami natury w przypadki przodowania pośladków są większe. Objawy położenia podłużnego miednicowego po 34 tygodniu

  • nie czujesz kopania po żebrach, a najwięcej w dole brzucha i po bokach
  • serduszko dziecka można usłyszeć przykładając słuchawkę położniczą powyżej pępka na brzuchu mamy
  • wyraźny obraz na USG

Gdy nie minął jeszcze 34 tydzień, a USG stwierdza że Twoje maleństwo jeszcze nie obróciło się główką w dół, możesz mu pomóc następującymi ćwiczeniami:

Przed wykonywaniem ćwiczeń spaceruj przez godzinę na świeżym powietrzu, obudź dziecko do większej aktywności. Wykonaj 10 powolnych głębokich skłonów, po których oprzyj się o coś w taki sposób, aby twój tułów był pod kątem prostym do nóg. Postój tak przez 2-3 minuty, a potem ponownie wykonaj 10 powolnych skłonów. Ponownie oprzyj się i odczekaj tak 2-3 minuty. Można również układać się na łóżku z poduszkami podłożonymi pod biodra - regularne kilkuminutowe leżenie w tej pozycji powinno zwiększyć aktywność dziecka.

Inne ćwiczenia, stworzone przez prof. Fijałkowskiego to:

Ćwiczenie 1 Kręgosłup leży płasko. Jedna noga przylega do podłoża, a drugą unosimy pionowo w górę do oporu (bez odrywania pierwszej nogi od podłoża) i odwrotnie. Oddychamy równo, spokojnie.

Ćwiczenie 2 Leżymy płasko na plecach, nogi ugięte w kolanach oparte o podłoże.
Opuszczamy kolana boki: kolejno, noga prawa w prawą stronę, powrót - noga lewa w lewą stronę. Jednocześnie opuszczać obie nogi na boki, tj. lewa noga na lewą stronę, a prawą na prawą stronę. Opuszczamy obie nogi złączone razem - raz w lewą, raz w prawą stronę.

Ćwiczenie 3 Sprawdzamy ułożenie dziecka - po której stronie naszego brzucha jest jego kręgosłup. Energicznie uginamy w kolanie tę nogę, która jest po stronie kręgosłupa dziecka.

Ćwiczenie 4 Sprawdzamy ułożenie dziecka w macicy. Delikatnie masujemy ręką kręgosłup dziecka w macicy ruchem od główki dziecka w dół, tj. od góry naszego brzucha w dół, ku spojeniu łonowemu. Kręgosłup dziecka jest wygięty w kształcie litery “C” i głaszcząc go zachowujemy jego kształt. Myślami staramy się skłonić dziecko do obrotu, zmiany pozycji (namawiamy je do tego).

Ten masaż i wszystkie poprzednie ćwiczenia wykonujemy uprzednio rozluźniając się i gdy macica nie jest twarda, napięta, gdy nie ma skurczu!

Ćwiczenia wykonuj kilka razy dziennie (np. co 3-4 godziny) przez tydzień. Ćwiczenia te mają na celu stymulację do odwrócenia. Mogą one pomóc w przypadku, gdy nie dotyczą Cię sytuacje opisane na końcu artykułu.

W przypadku położenia poprzecznego poród stanowi niebezpieczeństwo pęknięcia macicy, wiąże się też z wysoką umieralnością noworodków. Objawy położenia poprzecznego po 34 tygodniu:

  • inny kształt brzucha - poprzecznie owalny
  • wyczuwalne dotykowo na brzuchu po prawej i po lewej - główka i pośladki jako dwie duże kule
  • nie ma kłopotów z oddychaniem przed 38 tygodniem
  • brzuch nie opada na 2 tygodnie przed porodem
  • wysłuchanie serduszka jest trudne, czasem niemożliwe do znalezienia pomimo, że dziecko jest żywe
  • wyraźny obraz na USG

Przy położeniu skośnym, w zależności od wariantu tego położenia, poród może odbyć się drogami natury lub też jest niemożliwy.

Jak to się dzieje, że dzieci układają się w dziwny sposób?

Najczęstszą przyczyną nieprawidłowych położeń jest nieprawidłowa budowa miednicy kostnej kobiety. Gdy miednica zbudowana jest niestandardowo (np. gdy jest ogólnie zbyt mała, za długa i za wąska, lub gdy jest zmieniona krzywiczo) dziecko nie ma miejsca, aby ułożyć się normalny sposób. Jest to najczęstszą przyczyną ułożeń poprzecznych i skośnych. Do innych przyczyn należą między innymi:

  • poród przedwczesny (gdy rodzi się dziecko, które nie zdążyło jeszcze zmienić pozycji na główkową)
  • nieprawidłowa budowa macicy (np. przegroda macicy, macica dwurożna itp.)
  • wielowodzie - zwiększa ruchomość dziecka
  • małowodzie - ogranicza ruchomość dziecka
  • wiotkie ściany macicy i powłok brzusznych - u kobiet, które były rodziły więcej niż 3 razy
  • wady dziecka (np. wodogłowie)
  • łożysko przodujące
  • krótka pępowina
  • guzy w macicy, mięśniaki
  • ciąża bliźniacza

W przypadku ciąży bliźniaczej położenia dzieci mogą być różne. Poród bliźniaków drogami natury możliwy jest wtedy, gdy oba maluszki są położone główkowo, lub gdy pierwsze jest położone główkowo a drugie pośladkowo. Każde inne położenie stanowi wskazanie do cięcia cesarskiego. Oto przegląd możliwych kombinacji:

bl1