Jakie badania obejmuje program profilaktyka 40 plus?
Profilaktyka 40 PLUS obejmuje bezpłatne badania laboratoryjne i pomiary antropometryczne dla osób po 40. roku życia, w tym przede wszystkim morfologię krwi z rozmazem i płytkami, lipidogram z cholesterolem całkowitym, glukozę oraz próby wątrobowe ALAT AspAT GGTP, a także elementy oceny ciśnienia i składu ciała. Zakres uzupełniają badania dobierane według płci i odpowiedzi w ankiecie medycznej, co pozwala dopasować pakiet do indywidualnego profilu ryzyka [4][5][7]. Program był kierowany do osób, które nie korzystały z niego wcześniej lub minęło 12 miesięcy od poprzedniej edycji badań, a e-skierowanie powstawało automatycznie po wypełnieniu ankiety w IKP, aplikacji mojeIKP lub w POZ. Badania były bezpłatne dla ubezpieczonych w NFZ, wyniki trafiały do IKP, a realizacja odbywała się w placówkach współpracujących z NFZ w tym laboratoriach partnerskich [1][3][4][6].
Czym jest program Profilaktyka 40 PLUS?
Profilaktyka 40 PLUS to ogólnopolski program badań przesiewowych skoncentrowany na wczesnym wykrywaniu chorób przewlekłych i zwiększeniu odsetka osób regularnie badających się po 40. roku życia. Obejmował on Polaków spełniających kryteria wiekowe i posiadających ubezpieczenie w NFZ. Został uruchomiony 1 lipca 2021 roku jako pilotaż i zakończył się 30 kwietnia 2025 roku z możliwością zrealizowania niezrealizowanych e-skierowań do 31 maja 2025 roku [1][2][4][9].
Jakie badania obejmuje pakiet wspólny?
Podstawą pakietu wspólnego były badania laboratoryjne krwi oraz pomiary przydatne do oceny ryzyka sercowo naczyniowego i metabolicznego. W katalogu badań kluczowych znajdowały się:
- Morfologia krwi z rozmazem i płytkami [4][5][7]
- Lipidogram w tym cholesterol całkowity oraz frakcje lipidowe zgodnie z zakresem określonym przez program [4][5][7]
- Glukoza na czczo jako przesiew w kierunku zaburzeń gospodarki węglowodanowej [4][5][7]
- Próby wątrobowe ALAT AspAT GGTP [4][5][7]
Uzupełnieniem były pomiary antropometryczne i ocena ciśnienia tętniczego wykonywane w toku wizyty profilaktycznej w ramach ścieżki programu, co wpisywało się w model badań przesiewowych i ocen ryzyka zdrowotnego [4][5][7].
Jakie badania przewidziano w pakietach dedykowanych kobietom i mężczyznom?
Poza pakietem wspólnym program obejmował pakiety dedykowane kobietom i mężczyznom, uruchamiane w zależności od odpowiedzi udzielonych w ankiecie medycznej i profilu ryzyka. Decyzja o konkretnych skierowaniach w ramach pakietu płci była zautomatyzowana i wynikała z algorytmów kwalifikacji zastosowanych w ankiecie [2][3][4].
Jak wygląda kwalifikacja do badań i jak uzyskać e-skierowanie?
Uczestnik wypełniał krótką ankietę ryzyka zdrowotnego w Internetowym Koncie Pacjenta, aplikacji mojeIKP lub podczas wizyty w przychodni POZ. Na podstawie odpowiedzi system generował e-skierowanie na odpowiedni zakres badań. Po wykonaniu badań wyniki były automatycznie przekazywane do IKP lub udostępniane w placówce realizującej świadczenie. Wszystkie świadczenia w programie były bezpłatne dla osób ubezpieczonych w NFZ [1][3][4].
Gdzie można było zrealizować badania i jak odebrać wyniki?
Realizacja następowała w placówkach współpracujących z NFZ oraz w laboratoriach partnerskich. Wśród realizatorów znajdowały się ogólnopolskie sieci diagnostyczne, co ułatwiało dostępność geograficzną. Przykładowo na listach realizatorów znajdowały się laboratoria ALAB i Synevo. Rejestracja odbywała się na podstawie e-skierowania, a wyniki trafiały do IKP lub były wydawane w punkcie pobrań zgodnie ze ścieżką organizatora [2][3][6].
Do kiedy można było wykonać badania w ramach Profilaktyka 40 PLUS?
Pilotaż Profilaktyka 40 PLUS został zamknięty 30 kwietnia 2025 roku. Niezrealizowane wcześniej e-skierowania mogły być wykorzystane jeszcze do 31 maja 2025 roku, zgodnie z komunikatami NFZ i informacji publicznej w serwisach e zdrowia [2][5][7][9].
Co zmienia program Moje Zdrowie i jakie badania obejmuje?
Od maja 2025 roku profilaktykę populacyjną przejął program Moje Zdrowie, który rozszerza grupę docelową i porządkuje częstotliwość badań. Zakłada on realizację badań raz na 5 lat dla osób w wieku 20 do 49 lat oraz raz na 3 lata dla osób powyżej 49 lat. E-skierowanie jest generowane po wypełnieniu ankiety, a ścieżka realizacji i przekazywania wyników odbywa się w oparciu o IKP i placówki współpracujące z NFZ [5][7][8].
Zakres diagnostyczny w programie Moje Zdrowie obejmuje elementy pakietu wspólnego znane z Profilaktyka 40 PLUS, a ponadto zawiera dodatkowe badania, w tym kreatyninę, TSH, przeciwciała anty HCV, lipoproteinę a z zasadą wykonania raz w życiu w określonych grupach wiekowych, badania dedykowane płci i wieku w tym przesiew w kierunku krwi utajonej w kale oraz oznaczenia zależne od płci po 50. roku życia. Część skierowań jest generowana w ciągu 30 dni od kwalifikującej ankiety zgodnie z przyjętym harmonogramem wdrożenia [7][8][5].
Czy udział w Moje Zdrowie wyklucza inne ścieżki profilaktyczne?
Udział w programie Moje Zdrowie nie wyklucza korzystania z innych świadczeń profilaktycznych w POZ ani programów interwencyjnych. Dodatkowo osoby, które uczestniczyły w Profilaktyka 40 PLUS, uzyskują dostęp do nowego programu po upływie odpowiedniego okresu kwalifikacyjnego, przy czym mechanizm cykliczności w nowym modelu wynosi 3 lub 5 lat zależnie od wieku [6][7][8].
Ile razy można było skorzystać i kto finansował badania?
W ramach Profilaktyka 40 PLUS z badań można było skorzystać nie częściej niż raz na 12 miesięcy licząc od daty poprzedniej realizacji, a finansowanie zapewniał NFZ. Kwalifikacja następowała wyłącznie po wypełnieniu ankiety i wygenerowaniu e-skierowania w IKP, mojeIKP lub w POZ. Nowy program Moje Zdrowie wprowadził cykl badań co 3 lub 5 lat zależnie od grupy wiekowej przy zachowaniu finansowania ze środków publicznych [1][3][4][6][7][8].
Dlaczego warto znać zakres badań Profilaktyka 40 PLUS?
Znajomość katalogu badań w Profilaktyka 40 PLUS ułatwia świadome planowanie profilaktyki i płynne przejście do programu Moje Zdrowie. Trzonem pozostają badania przesiewowe krwi i pomiary, które budują profil ryzyka i kierują do poszerzonej diagnostyki, a ich kontynuacja w nowym modelu zapewnia ciągłość profilaktyki w populacji dorosłych [4][5][7][8].
Gdzie znaleźć oficjalne informacje i bieżące komunikaty?
Aktualne i archiwalne informacje o Profilaktyka 40 PLUS oraz o programie Moje Zdrowie publikowane są na stronach Ministerstwa Zdrowia, NFZ i w serwisach e zdrowia. Sieci laboratoriów będących realizatorami udostępniają ponadto instrukcje zapisów i odbioru wyników, a regionalne oddziały NFZ publikują komunikaty organizacyjne i terminy ważności skierowań [1][2][3][4][6][7][8][9].
Podsumowanie
Profilaktyka 40 PLUS obejmowała zestaw kluczowych badań krwi i pomiarów zdrowotnych dobranych na podstawie ankiety, z rozszerzeniem o komponent płci. Program zakończył się z końcem kwietnia 2025 roku, a jego funkcje przejął Moje Zdrowie z szerszym zakresem i dłuższymi interwałami realizacji. Skierowania powstają po ankiecie, badania są bezpłatne dla ubezpieczonych w NFZ, a wyniki trafiają do IKP [1][2][4][5][7][8][9].
Źródła:
- [1] https://www.gov.pl/web/zdrowie/profilaktyka-40-plus
- [2] https://nfz-katowice.pl/index.php/dla-pacjenta/komunikaty-dla-pacjentow/item/125420-profilaktyka-40-plus
- [3] https://www.alab.pl/profilaktyka-40-plus
- [4] http://pacjent.gov.pl/archiwum/2021/program-profilaktyka-40-plus
- [5] https://medunit.pl/article/artykul/184-koniec-40-plus-start-moje-zdrowie-profilaktyka
- [6] https://www.synevo.pl/40plus/
- [7] https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/nie-czekaj-na-objawy-sprawdz-swoje-zdrowie-w-programie-moje-zdrowie,8775.html
- [8] http://pacjent.gov.pl/program-moje-zdrowie
- [9] https://www.ezdrowie.gov.pl/portal/artykul/konczy-sie-program-profilaktyka-40-plus
Zespół Porady-Poloznej.pl tworzą położne, lekarze i specjaliści, których łączy pasja niesienia wsparcia kobietom i rodzinom na każdym etapie życia. Łączymy empatię z rzetelną wiedzą, oferując praktyczne porady, inspiracje i aktualne treści tworzone we współpracy z ekspertami. Naszą misją jest budowanie przestrzeni pełnej zrozumienia, troski i partnerskiego podejścia – by każda osoba poczuła się wysłuchana i zaopiekowana.