Skurcze kiedy poród jak je rozpoznać?

Wstęp

To już kiedy poród, jak je rozpoznać? Decydują o tym skurcze porodowe, które są regularne, nasilają się z czasem, nie ustępują po odpoczynku ani kąpieli i prowadzą do skracania oraz rozwierania szyjki macicy [4][6][1]. Pojawiają się zwykle między 38 a 42 tygodniem ciąży, a jeśli zaczynają się wcześniej, mogą oznaczać poród przedwczesny [3]. Często towarzyszy im twardnienie i zmiana kształtu brzucha, odejście czopa śluzowego lub płynu owodniowego oraz bóle pleców [2][3].

Czym są skurcze porodowe?

Skurcze porodowe to regularne, narastające fale bólu i napięcia macicy, które realnie postępują, skracając i rozwierając szyjkę macicy [1][4]. Rozpoczynają się w trzonie macicy, a następnie obejmują cały jej mięsień, wywołując odczuwalne twardnienie brzucha [2]. Ich celem jest stopniowe powiększanie rozwarcia aż do 10 centymetrów, co kończy pierwszy okres porodu [4].

Kiedy skurcze oznaczają, że to już poród?

Gdy skurcze są regularne i cykliczne, a ich częstotliwość oraz intensywność wyraźnie wzrastają z upływem czasu, najczęściej oznacza to początek porodu [4]. Ich charakter nie słabnie po odpoczynku ani po kąpieli, co odróżnia je od czynności przepowiadającej [6]. W trakcie skurczu brzuch twardnieje i może zmieniać kształt, co jest typowym efektem falującej pracy macicy [2]. Typowym przedziałem czasowym występowania jest 38 do 42 tygodnia ciąży [3].

Jak odróżnić skurcze porodowe od skurczów przepowiadających?

Różnicowanie opiera się na czterech cechach. Po pierwsze, natężenie skurczów porodowych szybko rośnie, podczas gdy skurcze przepowiadające utrzymują podobną siłę [1][7]. Po drugie, częstotliwość skurczów porodowych stale się zwiększa, gdy skurcze przepowiadające nie zmieniają odstępów [4][7]. Po trzecie, regularność skurczów porodowych jest wyraźna, a przepowiadających bywa zmienna [4][7]. Po czwarte, skurcze porodowe powodują rozwieranie szyjki macicy, a przepowiadające nie [1][7].

Jak przebiega rozwój skurczów w czasie?

W fazie początkowej skurcze pojawiają się co 10 do 30 minut, trwają około 40 sekund i zwykle nie są jeszcze bardzo dokuczliwe [3].

W fazie aktywnej odstępy skracają się po kilku godzinach do 5 do 7 minut, a czas pojedynczego skurczu może wydłużać się nawet do 90 sekund. W tym okresie pojawia się wyraźny postęp rozwarcia [3]. Gdy rozwarcie osiąga około 5 do 7 centymetrów, skurcze występują co 2 do 5 minut, często trwają około 60 sekund i mogą towarzyszyć im suchość w ustach, mdłości, wymioty, biegunka oraz wzmożona potliwość [5].

W fazie końcowej pierwszego okresu skurcze pojawiają się co około 2 minuty, a do typowych odczuć należą narastające bóle pleców, rozdrażnienie i zmęczenie [3][5].

Jakie są odczucia bólowe podczas skurczów?

Ból często zaczyna się w górnej części brzucha i schodzi ku dołowi, promieniując do odcinka lędźwiowo krzyżowego kręgosłupa, pachwin oraz ud [3]. Na początku bywa umiarkowany, lecz z czasem wyraźnie przybiera na sile [3]. Kobiety opisują ten ból jako mocne doznania miesiączkowe, uczucie opasania brzucha taśmą lub nagle pojawiającą się falę gorąca [5].

Na czym polega mechanizm fizjologiczny skurczów?

Każdy skurcz powoduje skracanie włókien mięśni macicy, a po jego ustąpieniu włókna pozostają krótsze niż wcześniej. Powtarzający się cykl skurcz rozkurcz prowadzi do coraz większego rozwierania szyjki macicy [4]. Skurcze zaczynają się w trzonie macicy i z czasem obejmują cały mięsień, co objawia się twardnieniem i zmianą kształtu brzucha [2][4]. Pierwszy etap porodu kończy się przy rozwarciu na poziomie 10 centymetrów [4].

Ile trwają i jak często występują skurcze w kolejnych fazach?

• Początek akcji porodowej: co 10 do 30 minut, średnio około 40 sekund na skurcz [3].
• Faza aktywna: co 5 do 7 minut, czas pojedynczego skurczu do nawet 90 sekund [3].
• Faza zaawansowana przy rozwarciu 5 do 7 cm: co 2 do 5 minut, często około 60 sekund na skurcz [5].
• Koniec pierwszego etapu: skurcze co około 2 minuty [3].

Które objawy towarzyszą rozpoczęciu porodu?

Do typowych objawów należą wydalenie czopa śluzowego, przerwanie błon płodowych z wyciekiem płynu owodniowego oraz bóle pleców [3]. Występować może także krwawienie z dróg rodnych. W przypadku bardzo obfitego krwawienia konieczna jest szczególna uwaga [7].

Kiedy mówimy o porodzie przedwczesnym?

Jeśli czynność skurczowa rozpoczyna się przed 38 tygodniem ciąży, mowa jest o porodzie przedwczesnym. Prawidłowy początek porodu mieści się zwykle między 38 a 42 tygodniem [3].

Czy są kryteria rozpoznawcze drugiego etapu porodu?

Stosuje się minimalne kryteria rozpoznania regularnej czynności skurczowej obejmujące co najmniej 2 do 3 skurczów w ciągu 30 minut, czas trwania każdego powyżej 10 sekund oraz regularność na poziomie co 10 minut lub częściej [1].

Podsumowanie

Rozpoznanie, że to już kiedy poród, opiera się na obserwacji, czy skurcze są regularne, narastają z czasem i nie ustępują po odpoczynku oraz czy prowadzą do zmian szyjki macicy [4][6][1]. Pomocne są także objawy towarzyszące, takie jak odejście czopa śluzowego, wyciek płynu owodniowego oraz bóle pleców [3]. Skurcze rozpoczynają się zazwyczaj między 38 a 42 tygodniem, a wcześniejsze nasuwają podejrzenie porodu przedwczesnego [3]. Dzięki tym kryteriom łatwiej odpowiedzieć na pytanie jak je rozpoznać i właściwie ocenić postęp akcji porodowej [1][3][4].