Dieta u mamy karmiącej dziecko piersią musi być szczególna. Związane jest to z niewykształconym do końca i nieoswojonym ze światem zewnętrznym przewodem pokarmowym noworodka i niemowlęcia.
Maluch w chwili narodzin ma nie skolonizowany przez symbiotyczne bakterie jelita. Fizjologiczna flora bakteryjna pojawia się u dziecka powoli. Niemowlę poznaje świat przez wszystkie zmysły, które również muszą przyzwyczaić się do bogactwa odbieranych bodźców. Także smak nie jest dobrze rozwinięty w porównaniu do tego zmysłu u dorosłego człowieka. Układ pokarmowy rozwija się stopniowo i nie można mu serwować zbyt obciążających posiłków. A wszystko, co je mama dostanie jej dziecko w postaci mleka.
Jaka więc powinna być ta specjalna dieta?
Przede wszystkim – lekkostrawna (mówi się, że powinna być to dieta taka, jak przy schodzeniach wątroby), bogata w składniki pokarmowe i witaminy. Powinna zaspokajać zapotrzebowanie energetyczne mamy i zapewniać rozwój jej dziecka. Powinna przede wszystkim wyeliminować produkty smażone i ciężkostrawne.
Dieta eliminuje produkty alergizujące, mogące wywołać u dziecka kolki, wzdęcia, niestrawności, zatwardzenia, wysypki i inne niepożądane reakcje.
Produkty zalecane mamie karmiącej:
OWOCE: jabłka (najlepiej obrane), rozcieńczony sok z czarnej jagody i aronii, kisiele i kompoty domowe (np. z suszonych śliwek);
PIECZYWO: wszystkie gatunki pieczywa ciemnego i jasnego;
PRODUKTY ZBOŻOWE: wszelkie kasze, ryż, makarony (po wykluczeniu alergii na jajka, w ograniczonych ilościach);
MIĘSO I WĘDLINY: drób (indyk, kurczak), królik, wieprzowina chuda, dziczyzna, mięso spożywać tylko gotowane lub duszone;
RYBY I JAJKA: ryby najlepiej gotowane raz w tygodniu, jajka gotowane – 1-2 razy w tygodniu, 1 jajko kurze zamiennie to 5 jajek przepiórczych;
PRODUKTY MLECZNE: mleko i jogurty w tym owocowe, kefiry, maślanka, żółty i biały ser;
WARZYWA: ziemniaki, marchew, buraki, pietruszka, seler, szpinak, brokuły, szczaw, koperek, sałata, cykoria, kapusta pekińska, ogórki, soja – uważać przy skazie białkowej;
TŁUSZCZE: oleje – szczególnie oliwa z pierwszego tłoczenia na zimno jako dodatek do sałatek, masło;
PRZYPRAWY I DODATKI; sól, majeranek, kminek, koperek, anyż, natka pietruszki, cukier.
Produkty, których mama karmiąca powinna unikać:
OWOCE: cytrusy (głównie pomarańcze), pestkowce (śliwki, morele, wiśnie, czereśnie), truskawki, maliny, jagody, poziomki, kiwi;
PIECZYWO: wszystkie zboża prócz ryżu i kukurydzy trzeba wyeliminować w przypadku uczulenia na gluten i celiaklii;
PRODUKTY ZBOŻOWE: wszystkie zboża prócz ryżu i kukurydzy trzeba wyeliminować w przypadku uczulenia na gluten i celiaklii;
MIĘSO I WĘDLINY: wyeliminować w przypadku uczulenia na białka krowie;
cielęcina, wołowina, baranina, zupy gotowane na kościach, podroby (parówki, pasztety, konserwy);
RYBY I JAJKA: wędzone, smażone i marynowane, „owoce morza”;
PRODUKTY MLECZNE: wyeliminować w przypadku uczulenia na białka krowie:
mleko w czystej postaci, sery pleśniowe, śmietana;
WARZYWA: kapusta, kalafior, groch, bób, fasola, cebula, czosnek (ponadto cebula i czosnek zmieniają smak mleka), nowalijki, kukurydza z puszki, papryka, chrzan;
TŁUSZCZE: smalec;
PRZYPRAWY I DODATKI: ostre przyprawy: papryka, chili, pieprz, kurkuma; aspartam, benzoesan sodu, wzmacniacze smaku, musztarda, chrzan, ketchup, ocet, orzechy, kakao, czekolada, kawa i mocna herbata parzona ponad 5 minut.
W komponowaniu diety istotne są:
- zjadanie posiłków częściej w mniejsszych porcjach – zalecana ilość posiłków to 5 dziennie
- przyjmowanie 2,5 – 3 litrów płynów dziennie,
- 10-15 minut przed karmieniem warto wypić do szklanki płynu.
Prawidłowa piramida żywieniowa obejmuje:
5 porcji produktów zbożowych (pieczywo najlepiej ciemne, bogate w błonnik pokarmowy)
4 porcje warzyw (świeżych lub przetworzonych)
3 porcje świeżych owoców
3 szklanki mleka lub 3 porcje produktów mlecznych dostarczające optymalną ilość wapnia i białka
1 porcję ryby, drobiu lub mięsa
Alergie pokarmowe i wprowadzanie do diety nowych produktów
Jeżeli mama lu tata dziecka nie są alergikami, produkty alergizujące można wprowadzać do diety mam wcześniej. Natomiast, jeżeli rodzice są alergikami, to każdy produkt może spowodować reakcję alergiczną u dziecka. W przypadku podejrzenia alergii należy wyeliminować wszystkie produkty pochodzące od krowy (w tym mięso i masło), surowe owoce, owoce cytrusowe i warzywa, soję, przyprawy i dodatki, jajka, kupne soki owocowe, białe pieczywo. Nie należy pić herbaty owocowej i mieszanek ziołowych. Należy bacznie czytać etykietki na produktach. Gdy już produkty te zostaną wyeliminowane, można wprowadzać je do diety pojedynczo – jeden produkt w niewielkiej ilości w tygodniu i obserwować objawy alergiczne dziecka. Przy braku objawów można ten produkt stosować bez obaw, przy objawach alergii – odstawić na dłuższy czas i za parę miesięcy spróbować ponownie. Uzupełnienia wapnia i witamin można rozpocząć po konsultacji z lekarzem. Koperek i anyżek jako ziółka przeciw kolce należy stosować z wielkim umiarem.
Fakt wystąpienia alergii pokarmowej u dziecka nie jest powodem do zakończenia karmienia piersią. Pokarm matki w takiej sytuacji jest znacznie lepszy niż sztuczne mieszanki.
Objawy alergii pokarmowej mogą objawiać się na wiele sposobów, m.in. jako wysypki skórne, rumienie, świąd skóry, kaszel, katar, łzawienie oczu, nagminne ulewania, kolki, wzdęcia, zaparcia i wiele innych. Przy wprowadzeniu nowych pokarmów należy bacznie obserwować dziecko i stosować zasadę: co tydzień jeden nowy produkt. W takiej sytuacji łatwo będzie znaleźć produkt powodujący alergię.
Czasami sama dieta nie wystarczy…
W przypadku, gdy maluch jest zdrowy i mama może jeść wszystko, co obejmuje dieta, nie ma potrzeby stosować suplementacji. Natomiast, gdy maleństwo jest alergikiem i mama nie może jeść produktów mlecznych, niektórych owoców i warzyw, może się okazać że pojawią się niedobory witamin i minerałów, których nie da się zastąpić innymi produktami, lekarz zaleci uzupełnianie diety preparatami witaminowymi.
